Middagsessies

 


 

De pilot Schoon Belonen

‘In 2018 komt er een landelijk dekkend plan voor beloningssystemen.’

De pilot Schoon Belonen is dit jaar gestart in maar liefst 83 gemeenten. Samen werken ze aan minder zwerfafval, meer afvalscheiding en onderzoeken ze succesvolle vormen van belonen. Ze werken hierbij samen met scholen, (sport)verenigingen en andere maatschappelijke organisaties.

Gemeente Den Haag liet zien hoe een kinderboerderij met een bokkenkar veel enthousiaste kinderen werft om zwerfafval in de buurt op te ruimen. Projectleider Kees Kerstens haakte in op de spelregels van de pilot. Zo verwachten initiatiefnemers VNG, het Afvalfonds en Natuur & Milieu van gemeenten onder meer dat een beloningssysteem kostenefficiënt is en voor verschillende organisaties interessant om mee te doen. Deelnemers mogen wel een eigen invulling geven aan de proef, maar de resultaten moeten  meetbaar zijn.

Veel diverse plannen
Nu de pilot bijna een jaar loopt ziet Kerstens veel diverse en mooie plannen ontstaan. Zo werken in Hengelo de gemeente, een roc-school en een supermarkt samen om snoeproutes aan te pakken. De studenten krijgen nieuw meubilair als de omgeving schoon blijft. ROVA is in 14 gemeenten een schone scholenactie gestart die zwerfafval gaan opruimen en afval gaan scheiden. Deelnemende scholen krijgen onder meer een gevelschildje. Lansingerland liet leerlingen van scholen die meedoen hun spaardoel pitchen voor de wethouder. Kerstens: “Over een jaar gaan we al deze pilots evalueren. In 2018 komen we met een landelijk dekkend plan voor beloningssystemen.”

Motivaties om mee te doen
Projectleden Sven Noordhoek en Jelmer Vlierstra gingen dieper in op de vormen van motivatie voor belonen. In Hengelo werd meesterschap ingezet, leerlingen werd een doel gesteld om samen iets te bereiken. In Lansingerland waren de leerlingen die zelf een spaardoel mochten verzinnen een vorm van autonomie. ROVA speelt met zijn scholenactie in op commitment en zingeving. Apeldoorn gaf aan hoe succesvol hun pilotactiviteiten verlopen: “Collega’s van de buitenruimte zeggen dat ze eigenlijk niet zoveel meer hoeven te doen.”

Bekijk presentaties > 


 

Evenementen

‘Een mix van opruimteams, prullenbakken en de activatie van bezoekers geeft een effectieve aanpak.’

Hoe krijg je evenementen afvalvrij? Hoe stimuleer je daarbij goede afvalscheiding? Antwoorden uit de praktijk kwamen van Paul Schurink (Green Events), Laura van der Voort (Solar Weekend Festival) en Aico Visschers (OnsBuro, namens de Kempengemeenten).

"Het managen van afval op een festival is een behoorlijke uitdaging", aldus Laura van der Voort. Solar Weekend festival heeft in 2015 samen met zeven andere festivals, het ministerie van I&M, NederlandSchoon en Green Events Nederland de Green Deal ‘afvalvrije festivals’ ondertekend. Alle verschillende partijen delen in deze samenwerking hun kennis en ervaring om minder afval te produceren en beter te kunnen recyclen.

Trashure Teams en huurtenten
Solar Weekend neemt hiervoor verschillende maatregelen, legt Laura van der Voort uit. “We zetten onder meer ‘Trashure Teams’ in met vrijwilligers. Die maken op een leuke manier zichtbaar schoon. Op de Solar-camping worden verschillende soorten tenten te huur aangeboden, om het probleem van achterblijvende tenten tegen te gaan.” Festivalbezoekers kunnen ook de Groener Gras Camping boeken. Hier houden ze zich aan regels voor rommel opruimen en spreken anderen hierop aan als dat nodig is. Verder denkt Solar Weekend goed na over het aantal afvalbakken dat nodig is, worden routes en afvaleilanden van duidelijke signing voorzien en scheidt het festival zoveel afval als mogelijk. Ook zijn er verschillende initiatieven om bezoekers op speelse wijze bewust te maken van hun afvalgedrag. Zo is ‘Waste Watch’ met bezoekers afval uit de Maasplassen gaan vissen. Na afloop van het weekend wordt er afval gejut en gaan verschillende organisaties op zoek naar bruikbare spullen die nog een tweede ronde mee kunnen.

Positieve grondhouding en promotors
“Het belangrijkste is dat alle partijen een positieve grondhouding hebben om evenementen schoner te krijgen”, zegt Aico Visschers van OnsBuro. Bezoekers genieten meer op een schoon evenement. “En daarbij, waarom thuis wel afval scheiden en daarbuiten niet?” Het bureau heeft bij de gemeenten Eersel, Bladel, Bergeijk, Reusel-De Mierden en Oirschot verschillende activiteiten en evenementen georganiseerd. Op hun initiatief hebben deze gemeenten gezamenlijk een aantal afvaleilanden aangeschaft die onderling rouleren. “Dat zorgt voor meer laagdrempeligheid om evenementen schoon te houden,” zegt Visschers. “Ze geven bezoekers eenvoudig de gelegenheid om hun afval netjes weg te gooien en direct te scheiden in pmd, papier en karton en restafval.” Om de bewustwording van bezoekers positief te beïnvloeden, zetten de gemeenten ook promotors in. Zij gaan het gesprek met de bezoekers aan over zwerfafval en afvalscheiding en hopen zo te stimuleren dat ze het juiste weggooigedrag gaan vertonen.

Vooraf goede afspraken maken
Paul Schurink van Green events benadrukt dat het bij de organisatie van acties tijdens (gratis) evenementen belangrijk is hoe het afval wordt ingezameld door de afvalinzamelaar. In de praktijk blijkt gescheiden ophalen en afvoeren van de verschillende afvalstromen lastig. Voorafgaand aan een evenement moeten gemeente, organisator en de afvalinzamelaar daarom goede afspraken maken. Schurink: “Een effectieve aanpak bestaat uit een mix van verschillende elementen: opruimteams, prullenbakken en de activatie van bezoekers.”

Bekijk presentaties > 


 

Recreatie en zwerfafval

'Speels communiceren, zoals met Buzz, de boerende afvalbak, werkt.'

Voor fijn recreëren is een schone omgeving essentieel. Wat is er te doen aan achtergelaten afval? Gedragswetenschappers Kevin de Goede en Kirsten Ruitenburg over de interventies die ze onderzochten langs de Waalstranden en Kraaijenbergse plassen.

Langs de Noordzeestranden is er veel ervaring met de aanpak van zwerfafval. Kevin de Goede (D&B) en Kirsten Ruitenburg (Novi Mores) hebben die ervaringen gebruikt voor een onderzoek naar effectieve maatregelen voor zoetwaterstranden. Onderzoekslocaties waren de Waalstranden bij Nijmegen en de Kraaijenbergse plassen in Cuijk. 

Eigenaarschap en speels communiceren
Uitgangspunten waren technieken die zich aan de grotere Noordzeestranden al hebben bewezen, zoals een norm speels communiceren. Bij de Kraaijenbergse plassen was bijvoorbeeld Buzz, de boerende afvalbak, een succes onder pubers. Ook het idee van eigenaarschap overbrengen werd gebruikt. Mensen die niet weten van wie een stuk grond is, voelen zich ook minder verantwoordelijk om er netjes mee om te gaan. Hiervoor werden gedragsinterventies bedacht die mensen het gevoel moesten geven: ik sta op iemands terrein.

Afvalbakken met geluiden
Gemeente Cuijk vertelde waarom zij graag meededen aan het onderzoek. Projectleider Marcel de Wagt gaf aan dat de Kraaijenbergse plassen aantrekkelijke recreatiegebieden zijn en daarom een belangrijke locatie voor Cuijk. “Goed beheer van zo’n gebied en voorkomen dat afval daar een probleem wordt, is voor de gemeente dus prioriteit.” Op stranden waar opvallende afvalbakken met geluiden werden geplaatst daalde het afval. Het percentage achtergebleven afval op het controlestrand naam juist toe tijdens de interventiemetingen.

Bekijk presentaties > 


 

Duurzaam verpakken

'De levensmiddelenbranche werkt aan lichtere verpakkingen en betere "weggooicommunicatie".'

Verpakkingen worden niet altijd goed weggegooid en belanden soms ook in het milieu. Karen van de Stadt van het KIDV vertelde over hun inspanningen en die van het verpakkend bedrijfsleven om zwerfafval tegen te gaan.

Het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken (KIDV) is in 2013 opgericht om kennis over duurzaam verpakken te ontwikkelen en te delen met alle partijen uit de keten. Verpakkingsdeskundige Van der Stadt gaf uitleg over de Raamovereenkomst verpakkingen en de producentenverantwoordelijkheid op Europees niveau. Belangrijke afspraak tussen overheid en bedrijfsleven is dat branches in zogenaamde ‘Branche verduurzamingsplannen’ vastleggen hoe zij hun verpakkingen duurzamer maken.

Gewicht, communicatie en ontwerp
Projectleider Marc Reijnders liet zien wat er in deze plannen zoal staat. De levensmiddelenbranche werkt bijvoorbeeld aan het lichter maken van kunststofverpakkingen, maar ook aan betere communicatie op de verpakking over het weggooien. Vervolgens namen Reijnders en Van de Stadt de aanwezigen mee in nieuwe ontwikkelingen in het ontwerp van verpakkingen, zoals de toepassing van steeds meer gerecycled content in kunststof. Zo lieten ze voorbeelden zien van aanpassingen die voor minder zwerfafval zorgen. Bijvoorbeeld hoekjes die bij het openen van zakjes aan de verpakking vast blijven zitten. Ze noemden hierbij ook de Weggooiwijzer met logo’s voor verpakkingen die daarbij helpt.

Mensen verleiden tot afval scheiden
Jacobine Meijer van Rijkswaterstaat lichtte ten slotte een aantal documenten toe die gemeenten kunnen gebruiken om mensen te verleiden hun afval in de bak te gooien en het goed te scheiden. Verschillende handige informatiebronnen kunnen gemeenten daarbij helpen: de Factsheet communicatie over verpakkingen van het Learning Center Kunststof Verpakkingsafval en de Richtlijn herkenbare afvalscheiding buitenshuis van Rijkswaterstaat.

Bekijk presentaties > 

 

 

Meld u aan voor het digitaal magazine

Altijd op de hoogte van het laatste zwerfafvalnieuws.